1. Ana Sayfa
  2. Haberler
  3. Kara Deliğin Hapsettiği Galaksiler Bulundu

Kara Deliğin Hapsettiği Galaksiler Bulundu

kara deliğin

Özet:

ESO’nun Teleskobu -Very Large Telescope (VLT) – yardımıyla gökbilimciler; evren bir milyar yıldan daha küçükken süper kütleli bir kara deliğin etrafında yatan altı galaksi buldu. Bununla birlikte, Büyük Patlama’dan bu kadar kısa bir süre sonra ilk kez bu kadar yakın bir gruplaşma görüldü. Ayrıca bu çalışma, biri Samanyolu’nun merkezinde bulunmak üzere; süper kütleli kara deliklerin nasıl oluştuğunu ve muazzam boyutlarına nasıl büyüdüğünü daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor. Kara deliklerin, kendilerine yakıt sağlamak için bol miktarda gaz içeren büyük, ağ benzeri yapılar içinde hızla büyüyebileceği teorisini de destekler niteliltedir.

Detaylarda ne var?

Marco Mignoli, “Bu araştırma, temel olarak en zorlu astronomik nesnelerden evrenin ilk zamanlarındaki süper kütleli kara delikleri anlama arzusundan kaynaklanıyordu. Bunlar devasa sistemlerdir ve şimdiye kadar bunların varlığı için iyi bir açıklamamız yoktu,” açıklamasında bulundu İtalya, Bologna’daki Ulusal Astrofizik Enstitüsü’nde (INAF) çalışan gökbilimci.

ESO’nun Teleskobu ile yapılan yeni gözlemler, süper kütleli bir kara deliği çevreleyen birkaç galaksiyi ortaya çıkardı ki bunların hepsi Samanyolu’nun 300 katı boyutuna kadar uzanan kozmik bir gaz “örümcek ağı” içinde yatmaktadır. Mignoli, “Kozmik ağ lifleri örümcek ağı iplikleri gibidir. Galaksiler, iplikçiklerin kesiştiği yerde duruyor ve büyüyor. Böylece hem galaksileri hem de merkezi süper kütleli kara deliği beslemek için mevcut olan gaz akımları iplikçikler boyunca akabilir.” açıklamasında bulundu.

Bir milyar güneş kütlesinden oluşan kara delikli bu büyük ağ benzeri yapının ışığı, Evren’in sadece 0,9 milyar yaşında olduğu bir zamandan beri bize geldi. Aynı zamanda Bolonya’daki INAF’ta gökbilimci ve ortak yazar Roberto Gilli, “Çalışmamız, büyük ölçüde tamamlanmamış bulmacaya önemli bir parça yerleştirdi; bu, böylesine aşırı, ancak nispeten bol nesnelerin Büyük Patlama’dan çok kısa bir süre sonra oluşması ve büyümesi.” , süper kütleli kara deliklere atıfta bulunur.

İlk yıldızların çöküşünden oluştuğu düşünülen ilk kara delikler, Evren’in yaşamının ilk 0,9 milyar yılında; bir milyar güneşin kütlelerine ulaşmak için çok hızlı büyümüş olmalıdır. Ancak gökbilimciler, bu nesnelerin bu kadar kısa sürede bu kadar büyük boyutlara ulaşmasını sağlamak için; yeterince büyük miktarlarda “kara delik yakıtının” (hidrojen gibi gazlar) ne kadar mevcut olabileceğini açıklamakta zorlandılar. Yeni bulunan yapı için olası bir açıklama; “örümcek ağı” ve içindeki galaksiler, merkezi kara deliğin hızla süper kütleli bir dev haline gelmesi için ihtiyaç duyduğu yakıtı sağlamak için yeterli gaz içeriyor, oldu.

Peki bu kadar büyük ağ benzeri yapılar ilk etapta nasıl oluştu?

Gökbilimciler, gizemli karanlık maddenin dev halelerinin anahtar rolü olduğunu düşünüyor. Görünmez maddenin bu büyük bölgelerinin erken Evren’de çok büyük miktarlarda gaz çektiği düşünülüyor. Gaz ve görünmez karanlık madde birlikte, galaksilerin ve kara deliklerin gelişebileceği ağ benzeri yapıları oluşturur.

Colin, “Bulgumuz, en uzak ve en büyük kara deliklerin büyük ölçekli yapılarda devasa karanlık madde haleleri içinde oluşturarak büyüdüğü; ayrıca bu tür yapıların daha önce tespit edilmemesinin muhtemelen gözlemsel sınırlamalardan kaynaklandığı fikrine destek veriyor” diyor.

Şu anda tespit edilen galaksiler, mevcut teleskopların gözlemleyebileceği en zayıf olanlardan bazılarıdır. Bu keşif, ESO’nun Teleskobu da dahil olmak üzere mevcut en büyük optik teleskopları kullanarak birkaç saat boyunca gözlem yapılmasını gerektirdi. Ekip, Şili Atacama Çölü’ndeki ESO’nun Paranal Gözlemevindeki VLT’de bulunan MUSE ve FORS2 araçlarını kullanarak altı galaksiden dördü ile kara delik arasındaki bağlantıyı doğruladı. İtalya, Torino’daki INAF’ta gökbilimci olan Barbara Balmaverde, “Buzdağının tepesini yeni gördüğümüze ve bu süper kütleli kara deliğin çevresinde; şimdiye kadar keşfedilen birkaç galaksinin sadece en parlak olanlar olduğuna inanıyoruz” dedi.

Bu sonuçlar, süper kütleli kara deliklerin ve büyük kozmik yapıların nasıl oluştuğunu hatta evrimleştiğini anlamamıza katkıda bulunuyor. ESO’nun Şili’de şu anda yapım aşamasında olan VLT’leri güçlü araçlarını kullanarak erken Evren’de büyük kara deliklerin etrafındaki çok daha sönük galaksileri gözlemleyerek bu araştırmanın üzerine inşa edebilecek.

Kaynak:

Marco Mignoli, Roberto Gilli, Roberto Decarli, Eros Vanzella, Barbara Balmaverde, Nico Cappelluti, Letizia P. Cassarà, Andrea Comastri, Felice Cusano, Kazushi Iwasawa, Stefano Marchesi, Isabella Prandoni, Cristian Vignali, Fabio Vito, Giovanni Zamorani, Marco Chiaberge, Colin Norman. Web of the giant: Spectroscopic confirmation of a large-scale structure around the z = 6.31 quasar SDSS J1030+0524Astronomy & Astrophysics, 2020; 642: L1 DOI: 10.1051/0004-6361/202039045

Güncel bilim haberleri için… https://bilimfeneri.com/category/haberler/
Bilim101 serisi için… https://bilimfeneri.com/category/bilim101/

#ESO Teleskopu #Kara Delik #Haber #Uzay #Tenknoloji

Yorum Yap

Yorum Yap