İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Haberler
  3. Yağmur Dağları Hareket Ettiriyor!

Yağmur Dağları Hareket Ettiriyor!

yağmur-dağları-hareket

Dağların yağmur damlalarının gücüne nasıl boyun eğdiğini tam olarak yakalayan öncü bir teknik, uzun süredir devam eden bilimsel bir bilinmezi çözmeye yardımcı oldu. Buna göre yağmur dağları hareket ettiriyor!

Yağışın dağlık arazilerin evrimi üzerindeki dramatik etkisi jeologlar arasında geniş çapta tartışılmakta ancak; Bristol Üniversitesi tarafından yönetilen ve bugün Science Advances’te yayınlanan yeni araştırma, etkisini açıkça hesaplayarak; tepelerin ve vadilerin milyonlarca üzerinde nasıl geliştiğine dair anlayışımızı geliştirdi.

Sıra dağların en güçlüsü olan Himalayalara odaklanan bulgular, aynı zamanda iklim değişikliğinin manzaralar ve dolayısıyla insan yaşamı üzerindeki olası etkisini anlamanın yolunu açıyor.

Üniversitenin Cabot Çevre Enstitüsü’nden Dorothy Hodgkin ve Kraliyet Cemiyeti’nden Dr Byron Adams şunları söyledi: “Daha fazla yağmurun nehirleri kayaları daha hızlı keserek dağları şekillendirebileceği sezgisel görünebilir. Ancak bilim adamları, yağmurun bir toprak parçasını, Dünya’daki kayalar özelinde ’emecek’ kadar hızlı bir şekilde aşındırabileceğine de inanıyorlar.

Erozyonun Etkisi

“Ölçümlerin çok zahmetli ve karmaşık olması nedeniyle her iki teori de onlarca yıldır tartışılıyor. Bu keşfi böylesine heyecan verici bir yapan şey bu. Çünkü atmosferik ve katı toprak süreçlerinin birbirine yakından bağlantılı olduğu fikrini güçlü bir şekilde destekliyor.”

Dünyayı anlama çabasında olan bilimsel modellerde bir eksiklik olmasa da, hangisinin en doğru olduğunu test etmek için yeterince iyi gözlem yapmak olabilir.

Çalışma, Bhutan ve Nepal’in orta ve doğu Himalayalarına dayanıyor. Bunun nedeni dünyanın bu bölgesi erozyon oranı çalışmaları için en çok örneklenen alanlarından biri haline geldi. Dr Adams, Arizona Eyalet Üniversitesi (ASU) ve Louisiana Eyalet Üniversitesi’nden ortak çalışanlarla birlikte, nehirlerin altındaki kayaları aşındırma hızını ölçmek için kum taneleri içindeki kozmik saatleri kullandı.

“Uzaydan gelen bir kozmik parçacık Dünya’ya ulaştığında, nehirlere doğru taşınırken tepelerdeki kum tanelerine çarpma olasılığı yüksektir. Bu olduğunda; her kum tanesinin içindeki bazı atomlar nadir bir elemente dönüşebilir. Kaç tane atomu sayarak kumun ne kadar süredir orada olduğunu ve dolayısıyla toprağın ne kadar çabuk aşındığını hesaplayabiliriz, “dedi.

“Sıra dağların her yerinden erozyon oranlarına sahip olduğumuzda, bunları nehir dikliği ve yağıştaki varyasyonlarla karşılaştırabiliriz. Ancak, böyle bir karşılaştırma büyük ölçüde sorunlu sonuçlar verir. Çünkü her veri noktasını üretmek çok zordur. Tüm verilerin istatistiksel yorumu birlikte karmaşıktır. “

Dr Adams, regresyon tekniklerini nehirlerin nasıl aşındığına dair sayısal modellerle birleştirerek bu zorluğun üstesinden geldi. “Bhutan ve Nepal’de gözlemlenen erozyon hızı modelini yeniden oluşturmak için çok çeşitli sayısal modelleri test ettik. Sonuçta yalnızca bir model ölçülen erozyon oranlarını doğru bir şekilde tahmin edebildi”.

Tektonizma ile ilişkisi

“Bu model, ilk kez yağışların engebeli arazide erozyon oranlarını nasıl etkilediğini ölçmemize olanak tanıyor. “ASU Jeoloji Profesörü, araştırma görevlisi Profesör Kelin Whipple şunları söyledi; “Bulgularımız, topografyayı kullanarak tektonik aktivite modellerini değerlendirirken yağışları hesaba katmanın ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda kayma oranının ne kadar olduğunu ele almak için önemli bir adım sağlıyor.”

Çalışma bulguları ayrıca Himalaya’daki arazi kullanım yönetimi, altyapı bakımı ve tehlikeler için önemli çıkarımlar taşıyor. Himalayalarda, yüksek erozyon oranlarının barajların arkasındaki sedimantasyonu önemli ölçüde artırarak; kritik hidroelektrik projelerini tehlikeye atması gibi sürekli mevcut bir risk var. Bulgular ayrıca, daha fazla yağışın yamaçların altını oyarak, enkaz akışları veya toprak kaymaları riskini artırabileceğini, bunların bazıları nehre baraj oluşturacak kadar büyük olabilecek yeni bir tehlike oluşturabileceğini öne sürüyor.

Dr Adams şunları ekledi: “Verilerimiz ve analizlerimiz, Himalaya gibi dağlık arazilerdeki erozyon modellerini tahmin etmek için etkili bir araç sağlıyor ve bu nedenle, içinde ve orada yaşayan yüz milyonlarca insanı etkileyen tehlikeler hakkında paha biçilmez bir içgörü sağlayabilir. Yağmur dağları hareket ettirme yolu erozyonla ilişkilidir.

Kaynak:

http://www.bristol.ac.uk/news/2020/october/rain-moves-mountains.

Film / Kitap analizleri: https://bilimfeneri.com/category/analizler/
Güncel bilimsel çalışmalar haberler: https://bilimfeneri.com/category/haberler/

Yorum Yap

Yorum Yap