İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Film/Kitap Analizi
  3. Sümer Sanatı Nedir? Sümer Sanatı Özellikleri Nelerdir?

Sümer Sanatı Nedir? Sümer Sanatı Özellikleri Nelerdir?

sümer sanatı

Sümerler ya da Sümer Uygarlığı, Mezopotamya’da kurulan ilk Antik devlettir. İnsanlık tarihine yazının icadı gibi katıklarda bulunan Sümerler, sanat alanında da önemli bir role sahiptir. Sümer sanatı, çömlekçilik, kişiye özgü takı tasarımı, heykelcilik, kabartmacılık ve çeşitli dekoratif eserleri ile öne çıkar.  M.Ö 4500-2750 yılları arasını kapsayan Sümer sanatı, tarım, madencilik, dokumacılık ve ticaret faaliyetlerinden etkilenmiştir. Neolitik sanat çağın bir özelliği kabul edilen çömlekçiliğin en başarılı örneklerini Sümerler vermiştir. Öte yandan Asur, Akad ve Babil gibi uygarlıklarda Sümer sanatının izlerine rastlanır. Bu nedenle Mezopotamya sanatı üzerinde Sümerlerin etkisi büyüktür. 

Sümer Sanatı Özellikleri Nelerdir?

Sümer sanatı özellikleri başlıca çömlekçilik, heykelcilik, kabartmacılık, seramik işçiliği ve mimariden oluşur.Tarihçilere göre yerleşik yaşama geçiş, madencilik ve yazının icadı kültürün gelişimini sağlayan hayati etmenlerdir. Bu etmenler insanın fiziksel ve zihinsel gelişimini destekleyerek medeniyeti ileri götürecek adımların atılmasının önünü açmıştır. Sümerler ise yazı, tarım ve madenciliğin tarihte ilk kez kesiştiği uygarlıktır. Yerleşik yaşama geçişin ardından bölgedeki nüfus artışı köyleri kalabalık şehirlere dönüştürmüştür.

Sümerler şehirleri ziggurat adını verdikleri çok amaçlı yapılara, anıt mezarlara yönetim binalarına ve halkın oturduğu farklı biçimdeki evlerden oluşmaktadır. Bölgenin toprak yapısının kayaç olmaması inşa edilen mimari eserler yaygın olarak kerpiçten yapılmıştır. Böylece Sümer sanatı duvar örme, boyama gibi ve işçilik gibi alanlarda da ilerlemiştir. zigguratlar ticarethane, gözlemevi, ibadethane ve sanat merkezi olarak kullanılmaktaydı. Sümer sanatının merkezi olan zigguratlarda ikiye özel takı tasarımları, kuyumculuk, çömlekçilik, heykelcilik ve kabartmacılık gibi faaliyetler yer alırdı. Bu faaliyetler Mezopotamya sanatının temellerinin atılmasını sağlamıştır. Günümüzde Irak, İran ve Suriye gibi topraklarda Sümer zigguratlarını görmek mümkündür.

Sümer Heykel Sanatı ve Sümer Kabartma Sanatı

Sümer heykel sanatı, kabartma heykeller ve heykelciklerden oluşur. Kireç taşından yapılan kabartma heykeller Sümer şehrindeki yapıların duvarlarında; devlet yöneticilerinin ve ruhban sınıfının mobilyalarında sıkça görülür. Sümer kabartma sanatı heykellerinde insan ve çeşitli hayvan figürleri yer almaktadır. İlerleyen dönemlerde yaygınlaşan kabartmalar farklı amaçlar için de kullanılmaya başlanmıştır. Örneğin anıt mezarlarda kullanılan kabartmalar ile savaş ve kahramanlık hikayeleri nesilden nesile aktarıldı. Kabartmalarda insan ve çeşitli hayvan figürleri yer almaktadır. Ancak üçüncü milenyum dönemine kadar yapılan eserler sanatsal yapıdan çok uzakta kötü bir işçiliğe sahiptir.

Sümer Mimarisi

Sümer mimarisi bölgenin toprak yapısının kayaç olmaması ve ormanlık alanın yetersizliği nedeniyle kil veya kerpiç tuğla ağırlıklı yapılardan oluşur. Şehirlerin tapınak veya ticaret alanları halkın yaşadığı evler gibi sade bir geometride yapılmamıştır. Ziggurat adını verdikleri bu yapılar yalnızca tepesinde tek oda bulunan çok katlı yapılardır. Yapının katlarına dışarıdan merdivenle ulaşılmaktadır. Kule biçiminde inşa edilen bu yapı hayvan kabartmaları ve tanrısal nitelik taşıyan çeşitli şekillerle bezenmiştir. Öte yandan bu kabartmalar Sümer toplumunun sosyo demografik yapısını, kültürünü ve önemli özelliklerini de yansıtmaktadır. Genellikle 6-7 katlı yapılar olan zigguratların katları 3 ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tarım toplumu olan Sümerlerin depolama alanları, orta bölümde eğitim gibi sosyal yaşama ayrılmış bölümler ve en üst bölümde dini ritüellere ve gözleme ayrılmıştır. Zigguratların taşıyıcı payandaları yapıyı ayakta tutan ana özelliklerdendir. Diğer yandan bu payandalar sanatsal özellikte taşımaktadır.

Sümer mimarisi Babil’in yıkılışı M.Ö 500’lere kadar Mezopotamya’da hakim olmuştur. Ziggurat tasarımlarının yanı sıra halkın yaşadığı T ve yuvarlak biçimde inşa edilen evler kendisinden sonra gelen Akad, Asur gibi uygarlıklarda güncelliğini korumuştur. Sümer mimarisinin son görüldüğü devlet Babildir. Perslerin Babil devletine son vermesinin ardından bölgede Yunan kültürünün hakimiyetine girmiştir. Sümer mimarisi ise bölgede kullanılmasa da Roma mimarisi temellerinin oluşmasında etkili olmuştur.

Daha fazla içerik için tıklayın.

Yorum Yap

Yorum Yap